Dünya Bankı: COP29 karbon kreditlərinin transsərhəd ticarəti qaydalarına aydınlıq gətirib

2030-cu ilə qədər qlobal dekarbonizasiyanın dəstəklənməsi, iqlim dəyişikliyinin nəticələrinə, o cümlədən ekstremal hava hadisələrinə qarşı dayanıqlığın artırılması, təbiətin və biomüxtəlifliyin qorunması üçün hər il 6,3-6,7 trilyon ABŞ dolları investisiya tələb olunacaq.

"The Daily Baku" bu barədə Dünya Bankına istinadən xəbər verir.

Qurumun qiymətləndirmələrinə görə, bunun təxminən 2,4 trilyon ABŞ dolları Çin istisna olmaqla, inkişaf etməkdə olan bazarlara və iqtisadiyyatlara yönəldilməlidir.

Dünya Bankı hesab edir ki, investisiyaların bu miqyasda artımının təmin edilməsi hökumətlərdən 800-900 milyard ABŞ dolları, özəl sektordan 1-1,18 trilyon ABŞ dolları, beynəlxalq və çoxtərəfli mənbələrdən 490-610 milyard ABŞ dolları əlavə maliyyə resurslarının cəlb edilməsini tələb edəcək.

Bank qeyd edir ki, dövlətlər üçün əsas amil effektiv vergi siyasəti və dövlət maliyyəsinin strateji qaydada idarə edilməsi hesabına əlavə gəlirlərin səfərbər edilməsi olacaq ki, bu da inkişaf prioritetlərinin həyata keçirilməsi üçün zəruri fiskal məkanın yaradılmasına imkan verəcək.

Qurum vurğulayıb ki, Bakıda BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasında (COP29) əldə edilmiş Beynəlxalq karbon bazarları haqqında saziş ölkələrin bu bazarlarda iştirakının genişləndirilməsində mühüm rol oynaya bilər. Karbon qiymətqoyma dövlət gəlirlərinin formalaşmasına kömək edərkən, karbon kreditləri bazarları özəl kapitalı səfərbər etmək və dövlət maliyyəsini istiqamətləndirmək qabiliyyətinə malikdir.

Dünya Bankı hesab edir ki, karbon bazarları istixana qazı emissiyalarının azaldılmasına yönəlmiş layihələrə özəl investisiyaların cəlb edilməsi mexanizmi kimi xidmət etmək potensialına malikdir. Bu təşəbbüslərə xüsusilə meşələrin bərpası və aşağı gəlirli ölkələrdə əlçatan aşağı karbonlu texnologiyaların tətbiqi daxildir.

2024-cü ilin I rübündən III rübünə qədər qlobal miqyasda yeni karbon kreditləri layihələrinin hazırlanmasına təxminən 14 milyard ABŞ dolları cəlb edilib. Vəsaitin böyük hissəsi karbon qazı tullantılarının azaldılması ilə bağlı təbiətyönümlü layihələrin payına düşüb.

Bank vurğulayır ki, COP29-da əldə edilmiş razılaşma Paris Sazişinin 6-cı maddəsi çərçivəsində karbon kreditlərinin transsərhəd ötürülməsi qaydalarına aydınlıq gətirib. Bu razılaşmadan sonra diqqət praktiki icraya, institusional və normativ bazanın formalaşdırılmasına yönəlib.

COP29-da Paris Sazişinin 6.2 və 6.4 maddələri üzrə yekun qaydalar təsdiqlənib ki, bu da karbon kreditlərinin beynəlxalq ticarəti üçün hüquqi və əməliyyat müəyyənliyini təmin edib.

Eyni zamanda, Paris Sazişinin yeni kredit mexanizminin (PACM) əsas standartları, o cümlədən karbon emissiyasının azaldılması üzrə layihələr və metodologiyalar, 2025-ci ilin fevralında isə sistemin tam işə salınmasına qədər kreditlərin verilməsi və qeydə alınmasına imkan verən müvəqqəti PACM reyestri təsdiq edilib.

Gələcəkdə karbon kreditləri ilə bağlı təklif Təmiz İnkişaf Mexanizmi (CDM) layihələrinin PACM-a keçidi hesabına formalaşacaq, belə layihələrin sayı təxminən 1 500-dür. Bu, həm də geniş coğrafi müxtəlifliyi, o cümlədən Saxaradan cənubda yerləşən Afrika ölkələrinin fəal iştirakını nümayiş etdirən 1 000-dən çox yeni təşəbbüs hesabına mümkün olacaq.