Ekspert:  ABŞ–İran gərginliyi region üçün ciddi risklər yaradır

ABŞ ilə İran arasında artan gərginliyin hərbi qarşıdurmaya çevrilməsi regionun təhlükəsizliyinə ciddi mənfi təsir göstərə bilər.

Bunu "The Daily Baku" - ya açıqlamasında Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (BMTM) İdarə Heyətinin üzvü Cavid Vəliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, belə bir ssenaridə region dövlətləri üçün ən böyük problemlərdən biri tərəf seçmək təzyiqi ilə üzləşmək olacaq:“Əlbəttə, hərbi qarşıdurma baş verərsə, həm ABŞ, həm də İran region ölkələri üzərində siyasi təzyiqi artıraraq onların mövqelərini müəyyənləşdirməyə çalışacaq. Bu isə əlavə gərginlik yaradaraq dövlətlərin xarici siyasət manevr imkanlarını daralda bilər.”

Ekspert qeyd edib ki, mümkün hərbi müdaxilə yalnız tərəflərlə məhdudlaşmayacaq, həm də region dövlətlərinin əlaqədə olduğu ölkələrə təsir göstərə bilər: “ABŞ İranı vurmaqla təhdid edir, İran isə cavab olaraq regiondakı Amerika hərbi bazalarını hədəfə ala biləcəyini bildirir. Azərbaycanın da yaxşı münasibətlərə malik olduğu Yaxın Şərq ölkələrinin bir çoxunda bu bazalar mövcuddur. ”

Cavid Vəliyev mümkün müharibənin humanitar və iqtisadi nəticələrinin də ağır ola biləcəyini vurğulayıb: “Qaçqın axını, enerji resurslarına təsir, nəqliyyat xətlərində pozuntular və ticarət əlaqələrinin zəifləməsi kimi faktorlar region üçün ciddi problemlər yarada bilər. Üstəlik, bu dəfəki müharibənin daha mürəkkəb və dağıdıcı olacağı ehtimal edilir ki, bu da əvvəlcədən hesablanmayan mənfi nəticələrə səbəb ola bilər.”

Politoloq bildirib ki, Azərbaycan üçün əsas prioritet regionda sabitliyin qorunmasıdır: “Biz regionda davamlı sabitliyin tərəfdarıyıq və müharibə istəmirik. Azərbaycanın xarici siyasətində, xüsusilə Cənubi Qafqazda balansın qorunması hər zaman prioritet olub. Çünki bu balansın pozulması hansısa qüvvənin dominantlığı ilə nəticələnə və kiçik dövlətlərin suverenliyinə, müstəqil xarici siyasət yürütmək imkanlarına mənfi təsir göstərə bilər.”

O əlavə edib ki, Azərbaycanın əsas müttəfiqi Türkiyə ilə münasibətlər bu kontekstdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır: “Türkiyə Respublikası ilə imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi strateji baxımdan olduqca vacibdir. Bununla belə, regionda balansın hər hansı tərəfin əleyhinə dəyişməsi arzuolunmaz nəticələr doğura bilər. Bu səbəbdən mövcud tarazlığın qorunması son dərəcə önəmlidir.”

Cavid Vəliyev Türkiyənin mümkün vasitəçilik roluna da nikbin yanaşdığını bildirib: “Əgər Ankara bu prosesdə vasitəçilik təşəbbüsü ilə çıxış edərsə və bu niyyət real olarsa, bunun uğurlu nəticə vermək ehtimalı yüksəkdir. ABŞ-da, xüsusilə Donald Trampın siyasi yanaşmasında Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğana ciddi etimadın olduğunu görürük. Suriya və Qəzza məsələlərində də Türkiyəyə müəyyən rol verildiyi müşahidə olunub.”

Ekspert hesab edir ki, Türkiyə tərəfindən irəli sürülə biləcək konstruktiv təkliflər Vaşinqton tərəfindən də qəbul oluna bilər: “İran məsələsində təqdim olunacaq pozitiv təşəbbüslər və diplomatik addımlar müsbət nəticələr doğura bilər. Bu baxımdan Türkiyənin vasitəçiliyinin gərginliyin azaldılmasına töhfə verməsi mümkündür.”